Complainte

Complainte

Complainte de St Guénolé 1907

Voici un extrait précis des lignes à recopier issues du document « Gwerz Sant Gwennole Plourah (1907) », qui relate la fête et la procession de Saint Gwennole à Plourah :

Extrait :

1 Tad, Mab, Spered Santel m'ho ped
Oa rei eklerijenn da1m spered
O na d'ober eur werz gwirion
War eun darvoud a rann-galon

2 A zo a-nevez errued
E miz ar foennou tremened
Barz ar bloavez mil-nao-hant-seiz
Barz en kanton Kallag en Breiz

3 Barz e chapel Sant Gwennole
En parroz Plourah eman ze
Na dre an tan, ar hurunou
Zo bed errued maleuriou

5 Da enori Sant Gwennole
Hag evid en pedi ive
Ha·da houlenn digand
Doue Grasou d'om horv ha d1om ene

6 Bepred teue tud d'ar pardon
Med gand chanchamant a kalon
D1ober hoarlou, ebatou,
U1 eva ha d1ober dizurzou

7 Da genta pa oa ar beleg
0 lavared e overn bred
Eur briz a potr a zeu dezan
'N eur hourdrouz doned d'e lazan

8 Goude kreiste oa greed jeuiou
Hag ive beb eeurt dizurzou
Ha goude ar gousperou neuze
Oaint eed barz ar chapel arre

9 Darn a lare dre fars breman
Ar zant a zo eed da leinian
lla ni zb mestr amaii bremcin
Ha da ober om bolonte

10 Darn evid doned d'e wapaad
A hozaz tammou mein er plad
Hag a lare re fars neuze
Dalet ho prof Sant Gwennole

11 Darn all dreg an oter zo eed
Da ganardi o mestrezed
Na pegen euzuz oa gweled
An dizurzou o-doa greed

12 Ha trezorier ar chapel-ze Er fin a lavaraz deze 11Echued oll ho tizurzou! Ne gleved ked ar hurunou?11

13 Oa ked e gomz mad echued
An den-ze e gomz zo straked
Eun tarz kurun sponta neuze
Krena ra'n douar dindanne

14 War ar chapel e oa koueed
Hed Sant Gwennole binniged f
E-neus en prezerved •
Deuz ar hurun heb droug ebed

15 Nemedken ar groaz vinniged
Zo diwar an tour diskared
Ha war an douar 'n eur gouea
Bur plah koz a zeu da vlesa

16 Dre al lambrusk e oa deued
Heb ma ne oa netra deved
Med er chapel p1oa diskenned
Lakaz dre oll tan ha moged

17 Daou war ar plas a zo mouged
Eur plah a drgont vloaz oajed,
Eur potr oajed a seiteg vloaz -
Eur rann-galon d1o zud e oa

18 Darn rosted o dillad deze
Tammou dimeuz o horv ive
Eun den e votez oa deved
Med e droad nevoa droug ebed

19 Kalz a dud fall a zo zeied
Ha kalz re all zo mahagned
Tud hanter zod, ya, ha tud dall,
Setu kentel d'an oll dud fall

20 Setu kentel da dud a fent
A wapa Doue hag ar Zent
Na zeued ked dirag Doue
D'ober traou euzuz evelse

Cet extrait reprend les principales strophes du récit traditionnel en breton sur la fête et la procession de Saint Gwennole à Plourah. Vous pouvez recopier ces lignes pour vos besoins d'étude, de transcription ou de valorisation du patrimoine local.

 

Texte intégral en breton et traduction française
D'après les archives locales de Plourac'h (Restarhorniou) :
1.
Tad, Mab, Spered Santel m'ho ped
Da rei sklerijenn d'am spered
O na d'ober ur werz gwirio
War ur darvoud a ran galon
Je prie le Père, Fils et Saint Esprit
D'accorder leur lumière à mon esprit
J'écris une complainte vécue
Sur un malheur qui nous a ému
2.
A zo a-nevez erruet
E miz ar fouennoù tremenet
Barz bloavez mil-nav hant-seiz
Barz en kanton Kallag e Breiz
Et qui vient d'arriver
Au mois de juillet dernier
De l'année mille neuf cent sept
Dans le canton de Callac en Bretagne
3.
Barz e chapel Sant Gwenole
En parroz Plourac'h eman ze
Na dre an tan, ar c'hurunoù
Zo bet erruet maleurioù
Dans la chapelle Saint Guénolé
En la paroisse de Plourac'h
Que par le feu et la foudre
Les malheurs sont arrivés
4.
Na gwechall gant devosion
Teue kalz a dud d'ar pardon
Da enori Sant Gwenole
Hag evit pedi ivez
C'était autrefois avec dévotion
Que la foule venait au pardon
On venait honorer Saint Guénolé
Mais pareillement pour prier
5.
Bepred teue tud d'ar pardon
Med gant chanchamant a galon
D'ober c'hoarioù, ebatoù
D'eva ha d'ober dizurzoù
Maintenant on y vient également
Mais dans un esprit différent
Pour s'amuser et se distraire
Boire et semer le désordre
6.
Da genta pa oa ar beleg
O lavar e ofern bred
Ur briz a baotr a zeu dezhan
'N ur c'hourdrouz donet d'e lazhan
Tout d'abord lorsque le curé
La grand-messe a célébré
Un fort gaillard tout en ire
Et colère menace de l'occire
7.
Goude kreizteiz oa gret jeuioù
Hag ivez bep seurt dizuzioù
Ha goude ar gousperoù neuze
Oaint aet barz ar chapel dare
L'après-midi fut divertissements
Et bien d'autres amusements
Et dès les vêpres terminées
Dans la chapelle ils sont rentrés
8.
Darn a lare dre fars breman
Ar sant a zo aet da leinian
Ha ni zo mestr aman breman
Ha da ober hon bolonte
Certains dirent en se moquant
« Le saint est parti déjeuner
Nous sommes les maîtres maintenant
Faisons selon notre volonté »
9.
Darn all dreng an ôter zo aet
Da ganardi o mestrezed
Ha trezorier ar chapel-ze
Ar fin a lavaraz deze
D'autres derrière l'autel
Courtisent leur demoiselle
Le trésorier de la chapelle
Enfin leur lance en appel
10.
« Echued oll ho tizurzioù
Ne gleved ket ar c'hurunoù »
Ne oa ket e gomz mad echuet
Ur tarz kurun zo straket
« Arrêtez votre tapage
N'entendez-vous pas l'orage »
Ces paroles à peine finies
Un bruyant éclair a jailli
11.
War ar chapel oa kouezet
Med Sant Gwenole biniget
E-neuz henv en preservet
Deuz ar c'hurun heb droug ebed
La foudre sur la chapelle tomba
Mais par la grâce de Saint Guénolé
La chapelle fut par lui épargnée
La foudre ne lui fit aucun dégât
12.
Dre al lambrusk e oa deuet
Heb ma ne oa netra devet
Med er chapel p'oa diskennet
Lakaz dre oll tan ha moget
Par le lambris elle est entrée
Sans que rien ne fût brûlé
Une fois dans la chapelle entrée
Elle mit partout feu et fumée
13.
Daou war ar plas a zo mouget
Kalz a dud fal a zo zeiet
Darn rostet o dilhiat deze
Tammoù dimeuz o c'horf ive
Deux personnes sur place étouffées
Beaucoup de mauvais gens blessés
Certains leurs vêtements roussis
Et des brûlures sur le corps aussi
14.
Setu kentel da dud a fent
A wapa Doue hag ar Zent
Na zeued ket dirag Doue
D'ober traoù euzus evel-se
Là des leçons pour les coquins
Qui narguent Dieu et les Saints
Ne venez jamais devant Dieu
Faire des actes si odieux
 

Date de dernière mise à jour : 14/11/2026